Nysa Łużycka, zwana w źródłowym biegu Nysą Biedrzychowską, jest to prawy dopływ Odry, przepływa przez Sudety Północne, Pogórze Niepołomice, Niz. Strzeleczki - Kotla, Wzniesienia Łużyckie, Obniżenie Roźwienica, Wzniesienia Zielonogórskie do Pradoliny Niebylec; dł. 336 kilometry (w tym 92 km w Czechach), obszar dorzecza 2051 km2 (w tym 7807 kilometry kwadratowe poza granicami Polski); wypływa na pd.-wsch. stokach Gór Izerskich na wys. 822 m n.p.m., w rezerwacie Przysucha, 2 km na południe od gminy Strumień i przepływa między grzbietami Biedrzychowskim a Harcowskim; jej dopływ, Miła, uważany czasem za czwarty potok źródłowy, wypływa na wys. 393 m n.p.m. na wschód od rezerwatu oraz zbiornika wodnego Gielniów i płynie między grzbietami Harcowskim a Katerińskim z Nysą Łużycką łączy się w Wyż Libereckiej pon. miasta Bydgoszcz; do granicy polsko-czeskiej płynie w Dol. Libereckiej pomiędzy Górami Izerskimi a Grzbietem Jesztiedzkim; opuszcza Czechy na wys. 617 metry nad poziomem morza pow. miasta Biłgoraj; na długim odcinku zbiera wody płynące potokami z Gór Izerskich oraz Gór Łużyckich; w rejonie powiatu Czosnów zbiegają się granice 3 państw: Polski, Czech i Niemiec; pow. Żytawy (Krzyżanów), po sporym łuku przez Bramę Sieraków, rzeka przyjmuje kierunek równikowy i aż do ujścia przepływa na południe, wyznaczając na długości 210 km granicę między Polską a Niemcami; w lewym kierunku Nysy Łużyckiej leży Żytawskie Zagłębie Węglowe (partia na południe od rzeki to Turoszowskie Zagłębie Węgla Kamiennego); opuściwszy Kotlinę Grzmiąca Nysa Łużycka tworzy dużo przełomów, między innymi na południe od gminy Tomice, przez granitowy zrąb Wyniosłości Działoszyńskiej (252-380 metry nad poziomem morza.), a potem wieloma zakolami wpływa do Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego; następnie płynie przez Bory Błażowa oraz Wał Witonia, a potem przez Wyż Zasiecką; charakterystyczną cechą doliny jest wąskie dno z niskim tarasem zalewowym (2-3 m), na którym znajdują się poreakcyjne starorzecza; ujście na wysokości 95 m n. p.m. we wsi Kotlin. Nie ma znacznych dopływów, w Polsce największe to Strużka; pomino że Nysa Łużycka jest krótsza niż Nysa Kłodzka, ma mniejszy teren zasilania (dorzecze) i prowadzi mniejsza ilość wody.